زبانهای خارجی

سخني با همكاران گرامي

سخني با همكاران گرامي :

آموزش زبان خارجي هر چند به مانند بسياري از علوم عمر طولاني ندارد ، اما در همين صد و چند ساله ي عمر خود پيشرفت هاي قابل توجهي در حيطه هاي شناحت زبان( زبان شناسي )Linguistics و  روان شناسي زبان Psychology و در نهايت آموزش زبان داشته است. بوجود آمدن متد هاي آموزشي متفاوت ا ز قبيلGrammar  Translation  Method ، Audio Lingual Method ، Direct Method، Suggestopedia و غيره گواه اين مدعاست .

اگر تئوري مدل هاي آموزشي متفاوت را از نظر تئوري زبان شناسي مورد بررسي قرار دهيم ، مي توان تقريباًًُ در اين مورد كه عمدتاًُ هدف از آموزش زبان را مستعد ساختن زبان آموز به كسب مهارت هاي Listening, Reading, Speaking  and Writing مي دانند پي برد.

بطور كلي، اگر زبان را به عنوان يك ساختمان در نظر بگيريم ، مي توان هر يك از مهارت هاي ذكر شده را به عنوان ديواري دانست كه زير سقف فرهنگ اين ساختمان را تشكيل مي دهند. بنا بر اين در سيستم هاي آموزشي متفاوت روش ها و راهكار هاي متفاوتي براي تدريس هر يك از آن ها در نظر گرفته مي شود. در سيستم آموزشي كشور ما متاسفانه نمي توان يك ديدگاه علمي قوي و راه كار عملي براي تدريس اين مهارت ها يافت. ولي در اين ميان به هر دليل توجه بيشتري به آموزش Reading خصوصا در كتب دبيرستان و بويژه در كتاب پيش دانشگاهي شده است. لذا در اين مختصر سعي شده است كه يك بررسي اجمالي در مورد اين مهارت از ديدگاه عملي و تا حد امكان علمي در چهارچوب درس اول اين كتاب و روش تدريس آن انجام گيرد.

Reading Comprehension Skill

در ديدگاه هاي قديمي علم آموزش زبان از خواندن به عنوان يك مهارت passiveكه در آن خواننده صرفاً گيرنده ( receiver ) بوده ياد مي شد. اما اكنون reading يك فعاليت interactive ( تعاملي ) بوده كه خواننده با يك ذهن كاملاً آ گاه و فعال درگير با متن شده و با بررسي دقيق آنچه مي خواهد بخواند ، و  پيش بيني آنچه در ادامه ي متني كه مي خواند احتمالا گفته خواهد شد ، به روز آوري آنچه خوانده است و .. نقش فعالي را ايفا نموده و دراين جريان تعاملي كه با متن بر قرار مي كند به آنچه ما آن را درك مطلب ( comprehension ) مي ناميم نائل مي شود.

بنا بر هدفي كه در اين نوع تئوري آموزشي دنبال مي شود مي توان فعاليت تدريس اين مهارت را در كلاس به طور كلي در سه مرحله ي فعاليت قبل ، حين، و پس  ازReading (Post Reading, Reading, Pre-Reading ) تقسيم كرد. اگر چه در كتب دوره ي راهنمايي و دبيرستان چندان دقتي در اين زمينه نشده است ولي همكاران گرامي مي توانند هر جا نياز باشد با ابتكار خود در خلق اين ابتكارات اقدام نمايند. بعلاوه در كتاب جديد پيش دانشگاهي اين مشكل تا حدي بر طرف شده است.ذيلا با توضيح مختصري از هريك از اين مراحل فعاليت پيشنهادي براي ثدريس قسمتهايي ازدرس اول زبان پيش دانشگاهي نيز ارائه مي شود.

Pre-Reading Activities

هدف از اين مرحله درگير كردن ذهن خواننده با متني كه قرار است بخواند و ايجاد پيش زمينه ي لازم براي ورود به متن مي باشد. به طوري كه بتوان در خواننده علاقه ي لازم را براي درگير شدن فعالانه با متن ايجاد كرد.به اين منظور مي توان يك يا چند تا از فعاليت هاي زير را انجام داد.

1. تهيه ي تصوير جذاب و مربوط به موضوع و آوردن آن به كلاس

2. طرح سئوالات جذاب و مربوط به موضوع كه احساس مي شود دانش آموز به جواب دادن آنها علاقه مند است.

3. نقل يك تجربه ي شخصي و يا داستان كوتاه به طوري كه ذهن دانش آموز را به موضوع ارتباط دهد.

4. بررسي بعضي از لغات كليدي درس در قالب تمرين جذاب و متكي بر مهارت هاي يادگيري.

5. خواستن از دانش آموزان جهت مطرح كردن سئوا لات مربوط به موضوع و جهت دهي مناسب به آنها.

پر واضح است آنچه در اين مورد ذكر شده نمونه اي از چند فعاليت ممكن بوده كه همكار گرامي مي تواند با توجه به نياز و سطح كلاس و نوآوري خود در اين زمينه اقدام نمايد. به عنوان نمونه در درس اول زبان پيش دانشگاهي با موضوع Exercise و تصويري كه در آن صفحه نشان داده شده است مي توان روي محتواي كلمه ي Exercise و Health تكيه نمود و از دانش آموزان خواست با توجه به تصوير به حدس معناي كلمات فوق پرداخته و در ادامه از آنها خواست كه به سئولات بخش اول در فرصت حدوداً ده دقيقه اي پاسخ دهند.اين در حالي است كه معلم بين دانش آموزان راه رفته و در صورت نياز راهنمايي لازم را به آنها مي دهد. دانش آموزان احتمالا معني بعضي از كلمات را نمي دانند. در اين مرحله معلم تا حد امكان با معني دار كردن كلمات نا آشنا با توجه به تجربه هايي كه فكر مي كند دانش آموزان از قبل دارند تا حد امكان به صورت غير مستقيم و در صورت نياز به صورت مستقيم به توضيح كلمات مي پردازد. در اين تمرين سئولات به نوعي مطرح شده اند كه غالبا دانش آموزان در سال هاي قبل آنها را تجربه كرده اند.اما همان طور كه ذكر شد دانش آموز با كمك معلم به پاسخ دادت سئولات مي پردازد. مثلاً اگر دانش آموز واژه ي Game يا sport را سئوال كرد ،اين امكان براي معلم وجود دارد كه با توضيح ساده ي فارسي مفهوم را براي دانش آموز باز نمايد. يا اگر مثلا عبارت lose weight را در سئوال دوم مطرح كرد مي تواند با اشاره به دانش آموزي كه در كلاس از بقيه چاق تر است مفهوم اين واژه را جا بياندازد.

e.g:

Ali, one of the students in the class, is about 160 centimeters tall and he weighs about 80 kilos.

The teacher asks the students: Is he thin?

Students: No.

Teacher: No he is very fat . Or he is too fat.

Teacher : Is is easy for him to walk a long way ? For example from home to school?

Students: No.

Teacher: What should he do?

Teacher : He should lose weight.

Teacher : Do you know how he should lose weight?

Students may answer: By exercise.

Teacher: Yes. By doing exercises every day, he can lose weight . If he does so, after a few months he will become fit , I mean he will weigh about 70 kilos.

در فعاليت بعدي كه دانش آموز بايد agreement يا disagreement خود را نسبت به statement نشان دهد ، مي توان از بچه ها خواست تا در گروه هاي دو يا سه نفري به انجام اين تمرين بپردازند. و به ويژه در دو خانه ي آخر كه بايد با خلاقيت خودشان به خلق statement در زمينه ي exercise بپردازند فرصت لازم به همه ي گروه ها داده شود.

پس از انجام هر يك از اين تمرينات  معلم سئوال را مطرح خواهد كرد و نظر چند تا از دانش آموزان را با بيان اين نكته كه جواب ها مي توانند با توجه به نظر شخصي بچه ها متفاوت باشند جويا خواهد شد.پس از طرح هر سئوال معلم با مطرح كردن اينكه آيا در بين دانش آموزان كسي هست كه فكر مي كند نكته ي جالبي براي ارائه دارد يا نه به جمع بندي آن سئوال مي پردازد. مخصوصا در مورد جدول و آنجا كه بايد دانش آموزان از خودشان statement بسازند بايد تا حد امكان به هر شاگرد يا گروه شاگردان كه فكر مي كنند جملات خوبي ساخته اند فرصت ارائه داده شود.

در مورد انجام اين مرحله بايد نكات زير را متذكر شد. نخست اين كه با توجه به سطح كلاس معلم سعي كند تا حد امكان language of instruction ( زبان تدريس ) زبان انگليسي باشد. اما در مواردي كه معلم احساس مي كند مي تواند از زبان فارسي نيز استفاده كند.  ثانياً اگر دانش آموزان قبلاً اين گونه فعاليت را تجربه نكرده باشند ممكن است در ابتدا كمي وقت گير و مشكل بنظر برسد  اما به تدريج مدت اين مرحله تا حد اكثر 20 دقيقه مي تواند كاهش يابد.

Reading Activities

اكنون كه دانش آموز ما با ذهني آماده وارد متن شده است بايد چند نكته براي او مشخص و معين باشد. اولاً بداند هدف ما از كار كردن اين متن ها صرفا ترجمه ي فارسي بعضي از لغات نيست بلكه دست يابي به يك سري تكنيك ها و مهارت هايي است كه بايد در اين متن ها به عنوان نمونه تمرين كنيم. براي اين كه او بتواند در متن هايي كه در ورقه ي امتحان يا در كنكور براي اولين بار خواهد ديد اين تكنيك هايي كه آموخته را استفاده نمايد.

لذا پيشنهاد مي شود همكاران گرامي در امر تدريس Reading از كار گروهي Team Working استفاده كرده و هر پاراگراف و يا حد اكثر هر Heading را براي يك بار فعاليت در كلاس به عنوان واحد فعاليتي خود در نظر بگيرند.

به عنوان مثال در كتاب زبان پيش دانشگاهي معلم يك بار پازاگراف اول را مي خواند و بعد به دانش آموزان وقت مي دهد كه به صورت گروه هاي دو يا سه نفره به بررسي پاراگراف اول بپردازند در حاليكه معلم در بين گروه ها در حركت است و به رفع اشكالات احتمالي آنها مي پردازد.

پس از اين كه معلم احساس كرد تقريبا تمام گروه ها اين پاراگراف را تمام كردهاند مي تواند به عنوان نمونه به مطرح كردن اين سئولات و جواب خواستن از تعدادي از گروه ها بپردازد.

1. What is the function of this paragraph? (Introduction)

2. Considering so many reasons , What will happen in the next paragraph?

3. What does “it” in line 2 refer to ?

4. What does the writer mean by “It is time to get right into it …”?

سپس نوبت به پاراگراف بعدي تحت عنوان Exercise makes your heart happy مي رسد.پاراگراف دوم و سوم را مانند پاراگراف اول عمل مي كند و سئولاتي مانند سئولات زير مطرح مي نمايد.

1. How are Paragraph “1” and “2” related ?

2. How are paragraph “2” and “3” related?

3. What does aerobic exercise mean?

4. What is the meaning of the word “repetitive” ? How do you know?

5. How does the number of blood cell change when you exercise?

دانش آموزان در حين خواندن گروهي اين پاراگراف ها احتمالاً معني برخي از كلمات را از معلم سئوال خواهند كرد كه او در خيلي از موارد مي تواند از سئوال دانش آموزان براي آموزش تكنيك هاي خواندن استفاده كند به عنوان مثال در انتهاي پاراگراف دوم غالبا معني aerobic را سئوال مي كنند . معلم با ترغيب آنها به شروع پاراگراف سوم از آنها مي خواهد تعريف آن كلمه را با توجه به كلمه ي is درك كنند. در عين حال بنظر مي رسد استفاده از مثال هاي گوناگون براي درك بهتر واژه هاي جديد بيشترين نتيجه را بدهد. يا شايد دانش آموز معني كلمه ي repetitive را بخواهد.معلم خلاق مي تواند حد اقل 3 فن حدس زدن معني لغات را به گروه سئوال كننده آموزش دهد.نخست با استفاده از تجارب قبلي بچه ها كه معني واژه ي repeat را مي دانند حدس معني را از طريق word formation انجام دهد. ثانيا مي تواند با توجه به punctuation ” , “ نظر بچه ها را به معني جلب نمايد. و نهايتاً مي تواند direct definition را با عنايت به كلمه ي meaning كه بعد از اين واژه آمده است را به شاگردان معرفي نمايد. در ضمن معلم بايد توجه بچه ها را به definition هاي داده شده از واژه هاي bold face شده در حاشيه ي صفحه را نيز جلب نمايد.

مشابه موارد ذكر شده را متوان در پاراگراف هاي بعدي اين درس نيز انجام داد و معلم گرامي عمده ي توجهش بايد به به مهارت هاي خواندن مانند paragraph division, prediction , inference, references, و نيز ارتباط جملات متن با توجه به conjunctions, punctuation marks و عبارات كليدي مثل so, but, although, however, or, …..

باشد.

Post Reading Activities

هدف از فعاليت هاي پس از خواندن تثبيت آنچه اخيرا آموخته شده در ذهن ياد گيرنده مي باشد. فعاليت هايي كه مي توان در اين مورد انجام داد متنوع بوده و با توجه به وضعيت كلاس و زمان انجام آن مي تواند متفاوت باشد. اما مطرح كردن چند سئوال به عنوان يك Quiz ده تا بيست دقيقه اي كه معمولاً در جلسه ي بعد از جلسه ي تدريس انجام مي شود موثر مي نمايد.در اين مرحله همكار گرامي مي خواهد مطمئن شود كه آيا دانش آموزان لغات تدريس شده در درس مهارت خواندني كه كار شده را آموخته اند يا به عنوان مثال براي درس اول فعاليتي كه خود كتاب به عنوان فعاليت True or False يا Not mentioned ارائه كرده جالب بنظر مي رسد. اما معلم محترم با خلاقيت خويش و طرح چند نمونه سئوال چهار گزينه اي ديگر به صورت Quiz همانطوريكه قبلاً ذكر شد خواهد توانست اين مرحله را پر بار تر نمايد.

آنچه تا كنون در مورد سه مرحله ي فعاليت تدريس خواندن ذكر شد در تجربه ي اوليه ممكن است وقت گير بنظر برسد اما مطمئنا پس از كسب تجربه از سوي كلاس در انجام اين گونه فعاليت ها بتدريج مي توان سرعت كار را بالا برده و فعاليت هاي مفيد تري را انجام داد.

بعلاوه مي توان جلسات اول را با تكيه ي كمتر به زبان انگليسي و به تدريج محدود كردن استفاده از زبان فارسي و كاربرد بيشتر زبان انگليسي برگزار نمود.

نمایش بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

همچنین ببینید

بستن
بستن