مقالات زیست شناسی

به بهانه زادروز ضامن آهو و روز محيط‌بان قسمت اول

به نام خدا

خسروی دبیرزیست آموزشگاه

به بهانه زادروز ضامن آهو و روز محيط‌بان

نگاهش از بلندي صخره‌ها و قله‌هاي دوردست روي چشم‌انداز دره و دشت سر مي‌خورد، نگاهي كه نگران بره آهوها، قوچ و ميش‌ها و عقاب‌هاست؛ دل‌نگران هميشگي زخم‌هاي طبيعت؛ گمنام و ناشناس است، اما تمام پلنگ‌ها و كل و بزها و روباه‌ها و قوچ‌هاي منطقه لباس سبزش را مي‌شناسند و به آن اعتماد دارند.

محيط‌باني در ايران يعني دست تنها با يك اسلحه كلاش قديمي و يك موتور 40 ساله در منطقه گشت بزني، رد شكارچي‌هاي مجهز را با هزار مشكل و سختي دنبال كني تا شايد بتواني از هر 10 شكارچي كه طبيعت را مي‌كشند يكي را با اسلحه و لاشه دستگير كني، با او درگير شوي و اگر سالم ماندي او را به دادگاه تحويل بدهي، آن وقت آقاي قاضي از تو بخواهد به كتاب خدا قسم بخوري كه راست گفته‌اي، شانس بياوري كه تهمت دزدي و دروغ به تو نزنند، شانس بياوري خوارت نكنند و قاضي شكارچي را جريمه كند و دوباره با اسلحه‌ رهايش كند تا باز به جان طبيعت بيفتد.

اين يعني تمام حمايتي كه از محيط‌بان و محيط‌باني و محيط‌زيست ايران مي‌شود، جريمه‌ها آن‌قدر كم است كه شكارچي با يك حساب ساده دو دو تا چهارتا ترجيح مي‌دهد جريمه را بدهد اما هفته‌اي يك بار شكارش را بزند.

روابط اغلب باعث رهايي شكارچي‌ها از چنگ قانون مي‌شوند، چون اكثر شكارچي‌ها افراد سرشناس و متمولي‌اند. محيط‌بان با قوانين شكار و صيد آشنايي كاملي ندارد و هزار راه فرار از جريمه هست كه شكارچي آن‌ها را خوب مي‌داند.

حقوق ناچيز، نبود تجهيزات، كمبود نيرو و وسعت منطقه، فراموش كردن ارزش اجتماعي كار محيط‌بان و عدم توجه سازمان به كار مقدس محيط‌باني، سختي شرايط كار، آسيب‌پذيري در برابر شكارچي‌ها و نداشتن امنيت جاني مشكلات آميخته با كار محيط‌بان است، اما وسعت قلب محيط‌بان بيش از اين‌هاست، آنچه او را سال‌ها بر سر كارش _ دفاع از زيباترين آفريده‌هاي خدا_ نگه ‌مي‌دارد چيز ديگري است؛ براي او بالاترين حقوق و مزايا جاي يك لحظه بودن در طبيعت و لذت حفاظت از آن را نمي‌گيرد، او مظلوم و فراموش ‌شده، اما عاشق است.

كدام مسؤلي حاضر است پست‌ها و مقام‌هاي و حقوق بالا را رها كند و براي لحظه‌اي وراي تمام شعارهاي خوب و دلچسب “عاشقانه” براي حفاظت از محيط زيست كار كند؟

يكي از محيط‌بان‌هاي پارك ملي تندوره در آستانه “20 آبان، روز محيط‌بان” به خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران ( ايسنا) _ منطقه خراسان، گفت: آخرين باري كه در دادگاه به من تهمت دروغ زدند، ديروز بود.

وي ادامه داد: تاكنون بارها پيش آمده كه شكارچي را بگيرم و دادگاه به جاي دفاع از حقوق محيط بان از شكارچي حمايت كند، مثلا چند وقت پيش شكارچي را با اسلحه و لاشه حيوان شكار شده به دادگاه فرستاديم اما فقط جريمه ناچيزي پرداخت و آزاد شد؛ يا آدم سرشناس ديگري را تاكنون 3-4 بار گرفته‌ايم اما هر باز زودتر از ما از دادگاه خارج شده‌ است.

وي افزود: در ادارات شهرستان‌ها كارشناس حقوقي نداريم كه از حق محيط‌بان و محيط زيست دفاع كند، بعضي قاضي‌ها هم چندان به قوانين محيط زيست و اهميت آن توجه ندارد.

وي با بيان اين كه با 15 سال سابقه كاري تنها 300 هزار تومان حقوق مي‌گيرد، افزود: يك بار با شكارچي درگير شده و تير خورده‌ام اما شكارچي بدون هيچ گونه مجازاتي فرار كرد.

اين محيط‌بان با سابقه ضمن گلايه از عدم حمايت سازمان حفاظت محيط زيست از محيط‌بان‌ها گفت: خانم جوادي در سفرش به درگز به چهلمير و پارك ملي تندوره و حتي به اداره محيط زيست سركشي نكرد و هيچ چيز از مشكلاتي كه اين جا داريم نپرسيد.

وقتي از محيط‌بان منطقه پروند نيز پرسيدم چه صحبتي با رييس سازمان دارد، گلايه‌هاي زيادي كرد و خواست كه آن‌ها را منتشر نكنيم.

وي با اشاره به عدم تخصيص حق ماموريت به محيط‌بان‌ها گفت: حقوق محيط‌بان‌ها با توجه به اين‌كه 18 شبانه‌روز كار و 12 شبانه‌روز استراحت مي‌كنند و با توجه به به شرايط سخت آب و هوايي بسيار ناچيز است.

وي با بيان اين كه با وجود شرايط سخت، كار محيط‌باني جز مشاغل سخت محسوب نمي‌شود، گفت: اعتبارات موجود بيشتر در قسمت‌هاي ستادي صرف مي‌شود و كمتر به بخش‌هاي اجرايي تعلق مي‌گيرد.

وي با اشاره به عدم همكاري قوه قضائيه با محيط‌بان‌ها گفت: متاسفانه برخورد دادگاه با شكارچي غيرمجاز بازدارنده و كاري نيست و جريمه‌هاي دادگاه با جرمي كه صورت مي‌گيرد همخواني ندارد.

وي افزود: محيط‌بان با اين امكانات و نيروها در بر ابر شكارچي مجهز قدرتي براي دفاع از خود و محيط زيست ندارد.

اين محيط‌بان تصريح كرد: نيروهاي محيط‌بان موجود چون حق و حقوق خود را آن طور كه شايسته است دريافت نمي‌كنند، انگيزه‌اي براي ادامه كار ندارند، برخورد نامناسب قوه قضائيه هم اين دلسردي را چندين برابر مي‌كند.

يكي از محيط‌بان‌هاي تندوره گفت: حقوق محيط‌بان‌هاي قراردادي و شركتي خيلي كمتر از محيط‌بان‌هاي پيماني و رسمي است.

وي كار محيط‌باني را غيرقابل مقايسه با مشاغل ديگر و حقوق آن را بسيار ناچيز دانست و گفت: نيروهاي انتظامي در مناطق محروم 10 روز كار و 20 روز استراحت مي‌كنند؛ يعني نصف ما كار مي‌كنند و دو برابر ما حقوق و مزايا مي‌گيرند، امكانات و تجهيزاتشان هم چندين برابر محيط‌بان‌هاست، متاسفانه عدالت از اين نظر برقرار نمي‌شود و تاكنون هيچ مسوولي اقدامي براي بهبود اين وضعيت انجام نداده‌ است.

وي با بيان اين‌كه امكانات و تجهيزات محيط‌بان‌ها خيلي كم و مربوط به 30 و حتي 40 سال پيش است، ادامه داد: ما هنوز با اسب و موتورسيكلت‌هاي از رده خارج و پاي پياده به ماموريت مي‌رويم.

وي افزود: يك درصد محيط‌بان‌ها تحت فشارهاي مالي شديد رغبتي به مقابله با شكارچي‌ها ندارند و گاها خودشان تخلف مي‌كنند.

وي با اشاره به مشكلات اثبات جرم شكارچيان غيرمجاز در دادگاه و راه‌هاي متعدد فرار آن‌ها از قانون گفت: بايد يك متخلف را آن قدر با ادله كافي و محكم به دادگاه ببريم كه ديگر هيچ راه فراري نداشته ‌باشد و گر نه تنها با يك راه گريز تبرئه مي‌شود و حتي ممكن است خود ما زير سوال برويم، با اين وجود در خيلي از دادگاه‌ها به ضرر ما راي صادر مي‌شود. مثلا سه ماه قبل قاضي خيلي راحت شخصي را كه با اسلحه غيرمجاز در منطقه شكار زده بود، تبرئه كرد و اسلحه را به او برگرداند.

وي خاطرنشان كرد: ديروز قاضي دادگاه از ما قسم قرآن گرفت تا مطمئن شود كه راست مي‌گوييم، اين كار مرا خيلي ناراحت كرد و گفتم آقاي قاضي ما ضابط دادگستري و نماينده شماييم، اما شما من و اين شكارچي متخلف را يكي مي‌دانيد و از من هم قسم قرآن مي‌گيريد، انتظار دارم حرف محيط‌بان براي دادگاه سند باشد كه متاسفانه اين‌طور نيست.

يكي ديگر از محيط‌بان‌هاي تندوره نيز گفت: محيط‌بان‌ها حق تير ندارند و در برابر شكارچي‌ها آسيب پذيرند، در اين شرايط يا بايد شهيد و زخمي بشوند و يا از دستگيري شكارچي صرف نظر كنند.

يكي از محيط‌بان‌هاي نيشابور با بيان اين‌كه به محيط‌بان‌هاي شركتي و قراردادي اسلحه و دوربين و ماشين تعلق نمي‌گيرد، افزود: با اين وضعيت نيرو و تجهيزات و عدم حمايت دادگاه به دليل پارتي‌بازي، با ضعف قانوني نمي‌توان از محيط‌بان انتطار يك حفاظت درست و كامل را داشت.

وي ادامه داد: سازمان حفاظت محيط زيست آن طور كه بايد از محيط‌بان خصوصا محيط‌بان‌هاي شركتي حمايت نمي‌كند.

وي خطاب به رييس سازمان حفاظت محيط زيست از وي خواست: لحظه‌اي هم پاي درد دل محيط‌بان‌ها بنشين و از مشكلاتشان بپرس.

همچنين يكي از محيط‌بان‌هاي درگز گفت: بايد در اين راه شهيد شويم تا شايد مردم و مسوولان متوجه كار ما شوند.

وي با اشاره به اين‌كه براي حفاظت از محيط زيست بارها از جان خودش گذشته‌ است، افزود: من با عشق و علاقه اين كار را انتخاب كردم ولي وقتي وارد شدم ديدم آن طور كه فكر مي‌كردم نيست، اميدوار بودم شرايط تغيير كند و قوانين بهتر شود اما نشد.

محيط‌بان منطقه شير احمد به ضرب و جرح و درگيري و تهديد محيط‌بان‌ها از سوي شكارچي‌هاي غير مجاز اشاره كرد و گفت: براي حفاظت از وسعت 26 هزار هكتاري منطقه شير احمد در هر شيفت فقط سه نفر نيرو داريم.

نمایش بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

همچنین ببینید

بستن
بستن