مقالات نجوم و ستاره شناسی

سريع ترين چرخش يك ستاره نوتروني

منجمان رصدخانه اشعه گاما موسسه ESA و فضاپيماي انتگرال به سريع ترين چرخش يك ستاره نوتروني پي بردند . اين لاشه ستاره اي كوچك در هر ثانيه 1122 بار به دور خود ميچرخد . اگر اين موضوع مورد تاييد قرار بگيرد به منجمان اين امكان را ميدهد تا نگاهي اجمالي به درون اين ستاره مرده بياندازند . نام اين ستاره XTEJ1739-285 است كه در 19 اكتبر سال 1999 توسط ماهواره “راسي كاوشگر تنظيم اشعه ايكس” (RXTE ) متعلق به سازمان فضائي آمريكا (NASA ) كشف شد . درآگوست سال 2005 وقتي ماهواره انتگرال در حال نمايش تورم كهكشاني بود اين ستاره برگشتن به زندگي خود را آغاز كرد و حدود يك ماه بعد انتگرال اولين انفجارهاي كوتاه اشعه گاما از اين ستاره را ثبت كرد . كولكرس اسپانيائي كه در مركز فعاليت هاي انتگرال ESA كار ميكند (هدايت برنامه نمايش تورم هاي كهكشاني ) توسط ايميل به فليپ كارت از دانشگاه آيوآ خبر داد كه تا آخر ماه اكتبر همان سال اتفاقات عجيبي رخ داده . كارت براي ماهواره RXTE برنامه اي رو تدوين كرد تا اين ماهواره اين ستاره نوتروني را بين 31 اكتبر تا 16 نوامبر ببيند . بين ماههاي سپتامبر و نوامبر هر دو ماهواره RXTE و انتگرال حدود 20 انفجار را از اين ستاره ضبط كردند . وقتي يك ستاره ميميرد يا ميگوئيم مرده است به اين معنا نيست كه عمرش تمام شده است بلكه شايد به يك ستاره نوتروني تبديل شود. يك ستاره نوتروني قلب يك ستاره در حال مرگ است . جرم خورشيد مانند اين ستاره نوتروني و ساختار داخلي آن از مرموزترين اسرار و نواحي است كه دانشمندان حدس ميزنند . طبق محاسبات آنان مقدار بسيار كمي از يك ستاره نوتروني ميليون ها تن وزن دارد . وقتي يك ستاره نوتروني دور ستاره اي ديگر ميچرخد . ميدان گرانشي بسيار قوي ستاره نوتروني ميتواند گازهاي ستاره ديگر را به سوي خود بكشد و همين عامل سبب ميشود كه سطح ستاره نوتروني پوشانده شود . وقتي عمل پوشاندن ستاره به ارتفاع 5 – 10 متري برسد گاز در يك انفجار گرما هسته اي مشتعل ميشود . اين انفجار بزرگ انرژي بين چندين ثانيه تا چندين دقيقه طول ميكشد و پس از آن يك انفجار اشعه X روي خواهد داد . مشاهدات قبلي اشعه ايكس ستارگان نوتروني آن حاكي از چرخشها و نوسانات ستارگان نوتروني است . تيم تحقيقاتي آزمايشات و مطالعات خود را بر روي انفجارات اين ستاره و نوسانات مربوط به آن را شروع كردند . نتايجي كه به دست آوردند مبهوت كننده بود . در آزمايش روشن انفجار كه RXTE در 4 نوامبر ثبت كرد نوساناتي به طور واضح وجود داشت كه دو برابر سريعي و نوسانات قبلي بود . كولكر پذيرفت كه اين خبر شگفتي بزرگي براي ما بوده است . بعد ار انجام تحقيقات و بررسي ها تيم تحقيقاتي خودشون پذيرفتند كه نوسانات واقعا همان 1122 هرتز بوده است . قبلا ستارگان نوتروني داراي سرعت اسپيني حدود 270 – 619 هرتز بوده اند . اين موضوع به منجمان اجازه داد تا با استفاده از استدلالهاي آماري بگويند كه بيشترين اسپين يك ستاره نوتروني 760 هرتز است . اگر مشاهدات جديد اين ستاره نوتروني تاييد شوند اين ستاره نوتروني محدوديت بالا را ميشكند . كولكر ميگويد : كشف ما خيلي بالاتر از محدوده اي است كه ما فكر ميكرديم واقعيت داره . ما قطعا به مشاهدات بيشتري در اين مورد نياز داريم . اگر ما سيگنال هاي بيشتري دريافت كنيم اون وقته كه هر كسي ميتونه به كشف ما معتقد بشه . و سرعت بالاي ستاره نوتروني به اين معنا نيست كه هر سرعتي را كه بخواهد ميتواند داشته باشد . اگر سرعت چرخشي (اسپيني) ستاره خيلي سريع باشد حتي فشار گرانشي ستاره هم نميتواند آن را به هم نگه دارد و ستاره منفجر و تجزيه ميشود . سرعت تجزيه و تفكيك ستاره به وضعيت دروني ستاره بستگي دارد .و تا كنون منجمان به اندازه گيري دقيق اين موضوع نپرداختند . كولكر ميگويد : فركانس حدود 1122 هرتز اكتشاف ما محدوديت هايي رو در برخي مدل هاي ستاره اي ايجاد ميكند و اگر ما بتونيم ستارگان بيشتري رو با اين محدوده ي فركانس پيدا كنيم حتما اين اجازه را پيدا ميكنيم تا چند مدل ستاره اي رو از اين موضوع و مشاهدات قبلي مستثني كنيم . دانشمندان مشاهدات خود را بر روي ديگر ستارگان ادامه ميدهند تا به نتايج مطلوب برسند . اين اكتشاف جالب در 10 مارس 2007 در مجله Astrophysical Journal چاپ خواهد شد . منبع : www.esa.int ترجمه : از اعضاي تيم اجرائي هوپا

نمایش بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

همچنین ببینید

بستن
بستن