مقالات آمار

آمار چيست؟

alt 

آيا آمار همان شمردن است؟ آيا آمار رسم و ارائه نمودارهاست؟ آيا محاسبه ميانگين يا درصد بيكاري و يا محاسبه شاخص هاي ديگري است ؟
بیشتر مردم با كلمه آمار، به مفهومی كه برای ثبت و نمایش اطلاعات عددی به كار می رود، آشنا هستند: تعداد بیكاران، قیمت روزانه سهام بورس، كارمزد حمل كالا به وسیله كشتی در15سال گذشته ، جمعیت نواحی جنوب شهر تهران، تعداد افراد تلف شده در اثر شیوع یك بیماری یا مقدار مسافت طی شده در زمان معینی به وسیله برنده مسابقه دو.

اما واقعا آمار چيست؟
تعاريف متعددي از آمار در متون آماري ديده مي شود. مثلا
“علم آمار ، پيشگويي براساس اعداد و ارقام است.”
“آمار به عنوان يك علم ، عبارت از مطالعه و بررسي براي مفهوم دادن به داده ها است.”

يكي از اهداف علم ، پيش بيني و توصيف پيشامد ها در دنيايي است كه در آن زندگي مي كنيم. اغلب پديده هاي طبيعي ، غير حتمي اند. علم آمار، عمدتاً با وضعيت هايي سر و كار دارد كه در آنها وقوع يك پيشامد به طور حتمي قابل پيش بيني نيست. در حقيقت ، كاركرد علم آمار ، ارائه استنتاج ها بر مبناي اطلاعات نا كامل است. يك تعريف مناسب از آمار چنين است:
“آمار، مجموعه ای از مفاهیم و روشهاست كه در هر زمینه پژوهشي، برای گردآوری وتعبیر اطلاعات مربوط به آن و انجام نتیجه گیریها، در شرایطی كه عدم حتمیت و تغییر وجود دارد، به كار می رود.”
نظريه و روش هاي جديد آماري ، از حد ساختن جداول و نمودارها بسيار فراتر رفته است. آمار به عنوان يك ابزار علمي ، امروزه شامل مفاهيم و روش هايي است كه در تمام پژوهش هاي كه مستلزم جمع آوري داده به وسيله يك فرايند آزمايش و مشاهده و انجام استنباط ونتيجه گيري بوسيله تجزيه و تحليل داده ها هستند، اهميت بسيار دارند. امروزه نمايش هاي عددي و نموداري به صورت جنبه اي فرعي از علم آمار در آمده اند.

آمار چگونه به داده ها معني مي دهد؟

آمار با ابزار هاي گوناگون با
– گردآوري داده ها
– خلاصه كردن داده ها
– تجزيه و تحليل داده ها
– نتيجه گيري
به ارزيابي و تفسير داده ها مي پردازد.

مبناي آمار

يك راه پيش بيني و توصيف پديده ها ، ساختن مدل هاي رياضي است. اغلب پديده هايي كه با آن ها سر و كار داريم غير حتمي اند. بنابراين بايستي از مدل هاي رياضي متناسب با اين نوع پديده ها استفاده كنيم. نظريه احتمال كه مبناي علم آمار را تشكيل مي دهد يك بيان رياضي از پديده هاي غير حتمي است. نظريه احتمال در حقيقت همان عقل سليم است كه تا مرتبه محاسبه تنزل يافته است. اين نظريه ما را قادر مي سازد كه با دقت ، هر آنچه كه اذهان منطقي با غريزه ، ادراك مي كنند ، دريابيم.

تاريخ آمار

معناي انگليسي آمار ، Statistics است كه از كلمه لاتين Status مشتق شده كه يكي از معاني آن دولت است. در ابتدا آمار به عنوان يك هنر و علم حكومت داري مطرح بوده و اولين استادان اين علم دانشمندان و كارگزاران علوم سياسي قلمداد مي شدند. گرچه علم آمار يكي از اختراعات مهم قرن بيستم به شمار مي آيد ، مبناي آن يعني نظريه احتمال توسط پاسكال و فرما در قرن 17 پايه ريزي شد. البته پيش از آن كاردان و گاليله در قرن 16 به چنين مسائلي پرداخته بودند.

مباحث آماري

برخي مباحث مهم آماري عبارتند از
تئوري احتمال ، روش هاي نمونه گيري، روش هاي ناپارامتري ، رگرسيون ، طرح آزمايش ها ، فرآيند هاي تصادفي ، سري هاي زماني ، روش هاي چند متغيره ، كنترل كيفيت و قابليت اعتماد ، تئوري تصميم ، روش هاي آمار رياضي و شبيه سازي .

آمار در زندگی روزمره

پی بردن به امور از طریق گردآوری و تعبیر داده ها،منحصر به پژوهشگران حرفه ای نیست. این امر در زندگی روزمره همه مردم كه می كوشند، آگاهانه یا ناآگاهانه ، مسائلی را درباره جامعه،شرایط زندگی ،محیط زندگی خود و كل دنیا درك كنند،معمول است.

برای اطلاع از وضع بیكاری،آلودگی ناشی از ضایعات صنعتی، اثر یك مسكن در رفع بیماری و سایر مسائل مورد علاقه در زندگی روزمره ،اطلاعات و ارقام را جمع آوری و آنها را تفسیر می نماییم .

امروزه روشهای آماری در حكومت های دموكراسی جدید نقش مهمی دارند.اگر نمایندگان انتخابی مردم بتوانند تمایلات متوكلانشان را با استفاده از روشهای نمونه گیری مناسب به طور سریع معلوم كنند، بهتر می توانند سیاست عمومی كشور را در جهت رعایت خواسته های مردم تنظیم كنند.

آماردان كيست؟

آماردان كسي است كه درگير ارائه طريق براي گردآوري داده ها به طريق صحيح ، تعبير و تفسير و معني دادن به داده ها است. به عبارت ديگر آماردان كسي است كه درباره روش هاي گردآوري داده ها و استخراج نتايج درباره يك جامعه بر اساس داده هايي كه معمولا از نمونه اي از آن جامعه به دست آمده است به مطالعه مي پردازد. آماردان در تمامي مراحل جمع آوري ، خلاصه سازي ، تجزيه و تحليل داده ها و ارائه گزارش نتايج به دست آمده درگير است.

ارتباط آمار با سایر رشته ها

كاربرد روش های آماری در قلمروهای گوناگونی از علوم انسانی،علوم مهندسی ،رشته های علمی جدیدی پدید آورده است كه در ارتباط متقابل با آمار هستند،نظیر آمار زیستی ،روانسنجی،آمار مهندسی ،آمار بازرگانی ،اقتصاد سنجی و جمعیت شناسی .همچنین در علوم سیاسی و هوا شناسی و محیط شناسی نقش عمده ای ایفا می كند.

رشته آمار در دانشگاه

آمار یكی ازشاخه های مهم علوم و ابزار مهمی در تحقیقات علمی ،فنی،اقتصادی و … است. در كثر علوم كاربرد دارد و قدرت و كیفیت استنباط آماری مردم،مدیران ،برنامه ریزان،مسوولان و مجریان مملكتی را بالاتر می برد.این رشته در همه زمینه های فنی ،پزشكی،كشاورزی و علوم اجتماعی كاربرد وسیع داردوكثر سازمانها و دوایر دولتی و خصوصی از این رشته استفاده می كنند.قدرت تجزیه و تحلیل و خلاقیت از جمله شرایط موفقیت در این رشته است.

آمار در سازمانها و ادارات

سازمان هایی نظیر وزارت آموزش و پرورش ،وزارت برنامه و بودجه ،مركز آمار ایران،بانكها ، بازار هاي بورس ، مراكز تحقيقات كشاورزي و صنعتي و سایر مركز دولتی و خصوصی از عمده مركز جذب فارغ التحصیلان این رشته هستند.

منابع:

[1] پارسيان، ا. (1378)، مباني آمار رياضي ، نشر دانشگاه صنعني اصفهان.
[2] راس ، ش. (1994) ، مباني احتمال ، ترجمه پارسيان ، همداني ، نشر شيخ بهايي – اصفهان 1379.

——————–

برگرفته از سایت دانش آماری

برچسب
نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

بستن