دانش سرا

زندان کهندژ:

در فاصله 15 متری غرب قله حکومتی بنای جالب توجهی کشف شد.طرح این بنای آجری بزرگ تقریبا به شکل دایره ای ساخته شده که داخل آن به حالت چلیپا در آمده است.قطر این دایره 25 متر است.ارتفاع دیوارها 7/5متر است. این ساختمانها تنها 1/5 متراز سطح زمین بالا تر است.و بقیه آن در زیر زمین قرار گرفته است.ورودی ساختمان از سمت شرق است.با توجه به وجود دو سیاه چاله دردو طرف کناره ورودی و همچنین سیاه چاله دیگر در قسمت میانه ساختمان که از پائین به جائی ارتباط نداردمی توان کاربری بنای مذکور را یک زندان در نظر گرفت.یکی از نکات جالب توجه در ساخت این بنااستفاده از چوبهای متعدد در دیواره ان است که به عنوان استحکام بخشی بیشتربکار رفته است.

 

بنای ستوندار نزدیک هارونیه:

در فاصله 50 متری جنوب بنای هارونیه محوطه تاریخی جالب توجهی مورد کاوش قرار گرفت. در این محوطه بقایای یک بنای ستوندار با 54 ستون مدور کشف گردید.هر چند کاربری این بنا هنوز مشخص نشده ولی با توجه به وسعت و اهمیتی که داشته احتمالا مسجد یا مدرسه مهمی بوده است.....

 

برج یا میل اخنگان :

این برج در فاصله 78 کیلومتری شمال مشهد و بر کناره جاده توس به پاژ قرار دارد. این بنا مقبرهای است بر روی سکویی هشت ضلعی که بدنه بنا با نیم ستونهای الحاقی در نمای بیرونی تزئین یافته و ارتفاع آن حدود 18 متر است. رویه دیوار بنا با کاشیهای صلیبی و ستاره ای شکل مزین شده و گنبد مخروطی با بدنه هفت وهشت وجهی مزین به نوارهای از کاشی لاجوردی و فیروزه ای است.سبک معماری و تزینات برج اخنگان نشان می دهدکه بنا متعلق به اوایل قرن نهم هجری است.

 

پاژ:

پاژ زادگاه حکیم ابولقاسم فردوسی روستایی است در 12 کیلومتری شرق توس و 15 کیلومتری شمال مشهد.این روستا که مرکز دهستان تبادکان می باشد در جلگه ای هموار بنا شده است.وسعت آن حدود 800هکتار جمعیت آن طبق آمار سال 1372 یک هزار نفر وپیشه آنها بیشتر کشاورزی و کارکری است. خانه های قدیمی پاژ خشت وگلی وچینه ای بوده که که بر دامنه و روی تپه ای قرار داشته است. ان تپه اینک در میان روستای پاژ واقعه شده و خانه های جدید در اطراف تپه مرکزی ساخته شده است. در برسیهای اخیر با ستان شناسی در فاصله حدود 700متری شمال غرب روستای کنونی پاژ منطقه باستانی وسیع دیگری مشخص شده که علاوه بقایای معماری قطعه سفالهایی متعلق به قرون اولیه اسلام تا قرون دهم هجری در ان دیده شده است.وسعت این منطقه فراوانی آثار و بقایای فرهنگی و بقایای حصار وتاسیسات دفاعی حاکی از این است که پاژ واقعی و زادگاه حقیقی فردوسی این منطقه بوده و تپه میانه پاژ فعلی صرفا می توانست است جایگاه برج یا قراولخانه ای برای حفاظت ومراقبت از روستای پاژ باشد.به هر روی پاژ وبافت معماری آن با خاطره و نامی که از فردوسی بزرگ بر آن سایه افکنده است مکانی برای بازدید کسانی است که به ایران و فرهنگ ایران دل بسته اند.

 

چشم انداز آینده:

احیاء شهر تابران بنا به اهمیت تاریخی وظهور بزرگان ادب وعلم در این شهر همیشه مد نظر برنامه ریزان فرهنگی کشور بوده است.احیا حس خود باوری و آشتی با تاریخ پر فراز و نشیب این شهر تاثیرات عمیی در اذهان خواهد داشت.بعلاوه آرمگاه فردوسی و حضور میلیونها گردشگر در طول سال که عمدتا برای زیارت مشهد می آیند انگیز بازسازی واحیاء تابران را بیشتر می کند.

 

خوراک سنتی

این غذا از شیرة انگور تهیه می شود ، بدین صورت كه شیرة انگور را با مقداری آب رقیق كرده و در حین حرارت دادن روغن حیوانی نیز به آن اضافه می كنند، جهت معطر و خوشبو كردن طعم غذا از ادویه جات از جمله زعفران ، دارچین ، فلفل و زردچوبه استفاده می كنند. فردوس حسن لوكی(Hasan looky)

نان پزی با تنور زمینی درگز نان تفتون

این غذا از موادی چون شیرة انگور ، آرد گندم ، روغن ، زردچوبه و زعفران تهیه می شود. طرز تهیه آن بدین صورت است كه در ابتدا آرد را با روغن تف می دهند و سپس به تدریج مقداری آب و شیرة انگور به آن اضافه می كنند . جهت خوشرنگ بودن این غذا از زعفران یا زردچوبه نیز استفاده می كنند . پس از چند دقیقه جوشیدن و تمام شدن آب اضافی ، حلوای نازكی به دست می آید كه به آن حلوای خامك می گویند. فردوس حلوای خامكkhamak

: این غذا جزءآن دسته از غذاهایی است كه دارای پشتوانه اعتقادی بوده و این آش را برای برآورده شدن حاجاتی از قبیل شفای بیماران ، سلامتی مسافر، ادای قرض و 000 می پزند. این آش در سفره های نذری از جمله سفرة حضرت ا بوالفضل (ع) و سفرة حضرت زینب بخشی از سفره میباشد و سعی می كنند برای تبرك و تیمن از این آش بخورند و مقداری را نیز برای اعضاء خانواده خود می برند.. فردوس آش اماج ( كماج )Ashe Amaj