دانش سرا

به نام خدا

مدرس مجاهدي شكست ناپذير

بعداز وفات تربت ما درزمين مجوي

درسينه هاي مردم دانا مزارماست

سيد حسين مدرس فرزند سيد اسماعيل ابن مير عبدالباقي كه سلسله با 36 واسطه به حضرت امام حسن مجتبي (ع) مي رسد در سال 1287 ( هـ .ق ) در قريه سرابه كچو از توابع زواره اردستان ديده به جهان گشود وي ازسادات طباطبائي بود در سن شش سالگي همراه پدر به قمشه رفت جدش كه ازمردان پارسا بود نيز در آنجا ساكن بود سيد حسن در 14 سالگي نزد پدر به تحصيل علوم قديمه مشغول شد ودرمدرسه علميه حاج عبدالحميد داراي حجره شد صرف ونحو ومقدمات عربي را نيز آموخت درسال 1303 به  اصفهان رفته ومدت 7 سال به تكميل معلومات پرداخت .

علوم مختلف علي الخصوص نهج البلاغه را درحضور استاتدي بزرگ فراگرفت  درسال 1309 با نظر پدر در قريه اسفه ازدواج كرد وداراي دو پسر به نامهاي سيد اسماعيل و سيد عبدل الباقي ودو دختر شد . درسال 1310 به عتبات عاليات رفته درمدرسه صدر نجف اشرف  به محضر آيت  الله حاج ميرزا حسن شيرازي و آيت الله آخوند خراساني ، سيد كاظم يزدي و ميرزا محمدتقي شيرازي رسيد ومورد عنايت خاص آنها قرارگرفت . وي ازهم درسهايش گذشته ودركمال درست كاري و تقوا قرارگرفت . اين دوران زندگي او مصادف با نهضت مشروطه ايران بود كه درمسائل سياسي عصر نيز صاحب نظر بود ومبارزه را هدف دانسته ، معتقد بود كه بايد درخت ظلم ريشه كن شود چون شكستن سروشاخه بي فايده مي دانست . درسال 1316 پس  ازشهادت سيد جمال الدين اسد آبادي ازنجف به اصفهان مراجعت كرده ودرقيام مردمي آن زمان پيشقدم شد بطوريكه چهاربار مورد حمله وترور قرارگرفت . وي با مشروطه خواهان همكاري كرد وبه رياست انجمن ولايتي در اصفهان انتخاب شد . ايشان حاكم اصفهان ضرغام السطنه را درشلاق زدن عده اي مورد حمله قرارداده وگفت اينها ديروز به نام استبداد وامروز به نام مشروطه مردم را كتك مي زنند . به همين دليل حاكم اصفهان وي را به قمشه تبعيد كرد .اما مردم با تعطيل كردن بازاراعتصاب كرده ومدرس را ازنيمه راه به اصفهان برگردانند . ايشان در اصفهان به رسيدگي اوضاع طلاب و مدارس علميه وموقوفات مشغول شدند در دوره دوم مجلس جزء پنج تن ازعلماي طراز اول براي نظارت برمصوبات مجلس كه خلاف شرع اسلام نباشند انتخاب شدند بنابراين مخفيانه از ا صفهان به تهران رفتند ودر آنجا توليت مدرسه سپه سالار رابرعهده گرفتند به مجلس هم مي رفتند ومراقب قوانين ومقررات ومسائل سياسي نيز بودند .

دردوره سوم مجلس كه مصادف با جنگ بين الملل بود نماينده مردم تهران شده ودراوضاع واحوال آشفته كشور كه مجلس عملاً تعطيل بود در كابينه نظام السطنه مافي دركرمانشاه به سمت وزير عدليه واوقاف انتخاب شده وازاآنجا به عثماني رفته خليقه ووزيران عثماني را ملاقات نمود اين سفردوسال طول كشيده وفوايد زيادي هم داشت .

در قرارداد 1919 وثوق الدوله ازمخالفان اصلي به شمار مي رفت كه به لغو قرارداد انجاميد . پس ازكودتاي 1299 كه سيد ضياء الدين طباطبائي نخست وزير ورضاخان سردار سپه شد به همراه هفتاد نفر ازرجال سياسي به قزوين تبعيد شد اما با تشكيل كابينه قوام واولين اقدامش ( آزادي زندانيان سياسي ) ازتبعيد برگشت .

دردوره چهارم مجلس سمت نايب رئيس مجلس و ليدر اكثريت را كسب نمود ورضاخان را كه خودش را مذهبي نشان مي  داد فريبكار ، دروغگو و منافق خوانده و با او مبارزه كرد اما در آبان 1302 احمد شاه قاجار رضاخان را نخست وزير كرد .

درمجلس پنجم به نمايندگي مردم تهران انتخاب شد وسعي نمود افراد بي صلاحيت راازمجلس براند و اعتبار نامه آنها را رد كند دراين خصوص با تدين رئيس مجلس برخوردهايي داشت و عليه جمهوري رضا خاني سخنراني كرد كه به تحريك تدين احياء السطنه بهرامي سيلي محكمي به صورت مرحوم مدرس زد كه مسير تاريخ را عوض نمود ومردم تهران را به قيام واداشته كه ناكامي رضاخان درتشكيل جمهوري شد .

ازآن سيلي ولايت پرصداشد              دكاكين بسته شد غوغا به پاشد

رضاخان توسط مدرس استيضاح شد ونماينده اي را به پاريس فرستاد تا احمدشاه را آگاه ساخته و اورا بهايران باز گردانند اما ر ضاخان مانع اين امر شد . درمجلس شوراي ملي حكومت وهابي را به باد انتقاد گرفته وبا تغيير سلطنت مخالفت كرد اما رضاخان با 49 راي در 25 آذر 1304 شاه ايران شد .

درمجلس ششم به عنوان يكي ازنمايندگان مردم تهران انتخاب شد و رضاخان ناچار به دوستي و رفاقت با او مي پردازد . ولي مدرس كمتر به مجلس مي رود و درمجالس درس خود عليه رضاخان وكارهاي او صحبت

مي كند . در طول مبارزات خود 4 بار مورد هدف وسوء قصد قرارمي گيرد و بارچهارم در جواب تلگراف رضاخان مي گويد به كوري چشم دشمنان مدرس نمرده است .

درمجلس هفتم كه كاملاً فرمايشي بود مدرس و يارانش انتخاب نشدند و جمله ي معروفشان بيان مي شود كه « پس آن يك راي كه خودم به خودم دادم چه شده است ؟ »

مدرس در مجالس درس طلاب را درجريان مسائل سياسي قرار مي دهد و رضاخان كه اورا سازش ناپذير مي بيند برنامه هايش را براي نابودي وي ادامه مي دهد وتصميم مي گيرد ايشان را به خواف درمرز افغانستان تبعيد كند كه مردمي حنفي مذهب دارد و به يك روحاني شيعه زياد توجه نمي شود ودرشب 15 مهر 1307 مدرس را دستگير و لگدي به سينه وي مي زنند كه تامدتها از اين ضربه رنج مي برد وشبانه به خواف فرستادند و ملاقات با وي را ممنوع مي كنند و فقط هفته اي يك روز آزاد است كه برسر مزار مسلمين رفته و علائمي برزمين مي كشد كه بعضي از خواص آنهارا ضبط كرده وبه ياران او درتهران مي رسانند . مواجب ايشان جمع شده و خرج مرمت آب انباري در جوار قلعه كه مورد نياز مردم است مي شود وايشان 10 سال در خواف بودند كه يك بار آقاي دكتر سيد عبدالباقي ( فرزندش ) در سال 1312 به مدت سه روز با ايشان ملاقات كرد .

شهادت مدرس : رئيس شهرباني خواف ازقتل مدرس امتناع مي كند لذا به طور مخفيانه به كاشمر اعزام مي شوند و رئيس شهرباني كاشمر هم ازانجام  دستور قتل خودداري نموده پس محمود مستوفيان جانشين  اوشده وتلگرافي مبني برمريض بودن مدرس مخابره مي كند .

ميرزا كاظم جهانسوزي افسر شهرباني قم به اتفاق دومأمور ازمشهد در 26 ماه رمضان 1357( هـ .ق ) برابر با دهم آذر 1317( هـ .ق ) در سن هشتاد سالگي به هنگام افطار با چاي ايشان  را مسموم مي كند .

مدرس بعداز خوردن چاي به نماز مي ايستدوبه دليل اينكه سم اثرنمي كند شبانه اورا خفه مي كنند وهمان شب ايشان را در تپه آخوندها دفن مي كنند فرداي آن روز گزارش مي دهند كه آيت الله سيد حسن مدرس دركاشمر به مرگ طبيعي در گذشته است وبابت اين گزارش پاداش هم دريافت مي كند .