دانش سرا

انواع پروانه

پروانه ها را به دو نوع تقسیم می کنند:

پروانه های روز پرواز .

پروانه های شب پرواز (شب پره ها)

بعضی پروانه های شب ، از فروغ بدن خود راه را جسته و در مسیرهای مختلف حرکت می کنند .

این پروانه ها شبها مانند چراغ های سفید ، قرمز، آبی یا سبز درخشان جلوه گری کرده ، منظره بسیار جالبی که بی شباهت به چراغانی نیست به وجود می آورند.

اگر در روز بربدن آنها بنگریم می بینیم اکثراً سفید یکدست یا قهوه ای روشن هستند.

علت ایجاد این نور و پرتوافکنی ، ایجاد الکتریسیته در بدن آنها یا وجود مواد شفاف لومینه سانس مثل فسفر و غیره است.

در استرالیا پروانه شب تابی وجود دارد که پهنای بال های آن به 36 سانتی متر می رسد و انسان آنرا با پرندگان اشتباه می کند و وقتی پرواز می کنند چون نور افکن مسیر را روشن می سازند.

زیباترین پروانه های شب تاب، پروانه ای است بنام " مهتاب" که بالهای عریض آن چون ماه نو هلالی شکل است.

مهارت وابتکار پروانه مهتاب

این پروانه معماری چیره دست نیزهست وبا ابتکار خود با برگهای خشک درختان ، خانه زیبایی برای کرم های خود درست می کند و زمستان را به همراه تخم ها درون آن خانه گرم و نرم می خوابد.

نقش بو در پروانه

بسیاری از حشرات از جمله پروانه ها با زبان بسیار عجیبی با یکدیگر ارتباط حاصل می کنند.

آنها بوسیله انتشار بوهای مخصوص از فاصله های بسیاردور به هم علامت می دهند.

مثلاً ماده های حیوانی از طایفه کرم ابریشم بنام بومبیکس (Bombyx) از غده های قسمت عقب بدن خود ماده معطری را ترشح می کنند و به نرهای جنس خود که خیلی دور هستند اطلاع می دهند که مقدم آنها را گرامی خواهند داشت.

فاصله ای که حشره نر بو را احساس می کند باور کردنی نیست.

انسان فقط از فاصله چند متری بو را حس می کند ولی این حشرات از فاصله چند کیلومتری بوی ماده خود را درک می کنند.

دانشمندان برای اینکه بفهمند حشرات از چه فاصله ای بو را حس می کنند از قطاری که در حال حرکت بود کرمهای نر را به فاصله منظمی رها کردند.

پس از طی یازده کیلومتر بسیاری از کرمها راه قفس کرم ماده را پیدا کردند.

موضوع بسیار جالب توجه آن که کرم ماده فقط یک ده هزارم میلی گرم ماده معطر دارد و هر بار مقدار بسیار کمی از آن را در هوا پخش می کند.

معذلک سلولهای عصبی شاخک پروانه نر قادر به تشخیص این بو می باشد و پروانه نر را به سوی منبع این بو می برد.

پروفسور بونتاندت رئیس جامعه ماکس پلانک در آزمایشگاه خود موفق شده ماده معطر پروانه بومبیکس را بسازد.

این ماده یک الکل اشباع نشده به فرمول C16H30O است.

با این حال برای این که بتوانیم عین آن ماده را بسازیم باید وضع هندسی اتم ها در میان مولکول آن ماده کاملاً مشابه وضع ماده طبیعی باشد.

اگر ماده ای بسازیم که فرمول شیمیایی آن فرمول مذکور باشد ولی فقط یک مولکول از ماده آن جابجا شده باشد هیچ حشره نری به وسیله آن جذب نخواهد شد.