دانش سرا

موضوع آمار عبارت است از هنر و علم جمع آوري، تعبير و تجزيه و تحليل داده ها و استخراج تعميمهاي منطقي در مورد پديده هاي تحت بررسي.
با توجه به مراحل اساسي يك تحقيق علمي، كه در بخش قبل آمد، آشكار است كه آمار به طور وسيعي در قلمرو تمام تحقيقات علمي به كار مي رود.

به ويژه، در مرحلة جمع آوري اطلاعات، آمار راهنماي محقق در انتخاب روشها و وسايل مناسب براي جمع آوري داده هاي اطلاعاتي است. اين راهنمايي، مشتمل است بر تعيين نوع و ميزان داده ها، به طوري كه نتيجه هاي حاصل از تجزيه و تحليل داده ها را بتوان با درجة دقت مورد نظر بيان كرد.
در زمينه هايي از مطالعات كه انجام آزمايشها پرخرج است، نوع و مقدار داده هاي لازم براي به دست آوردن نتيجه هايي كه از ميزان اعتبار مطلوب برخوردار باشند، بايد به دقت از قبل تعيين شود. در زمينه هاي ديگر نيز، اين امر از لحاظ اعتبار نهايي و مؤثر بودن نتايج حاصل از تحليل داده ها، اهميت دارد.
شاخه اي از آمار كه با طرح ريزي آزمايشها و گردآوري داده ها سر و كار دارد، طرح آزمايش يا طرح نمونه گيري ناميده مي شود. در مراحل بعد از گردآوري داده ها، نياز بيشتري به روشهاي آماري وجود دارد.
دسته اي از اين روشها براي خلاصه كردن اطلاعات موجود در داده ها طرح ريزي مي شوند تا توجه ما روي ويژگي هاي مهم داده ها متمركز گردد و جزئيات غير ضروري كنار گذاشته شوند.
دستة مهمتري از روشها، در تجزيه و تحليل داده ها، براي استخراج نكات كلي و استنباطهايي دربارة پديدة تحت مطالعه به كار مي روند.
آن دسته از روشهاي آماري كه با تلخيص و توصيف ويژگيهايي برجستة داده ها سر و كار دارند، در مبحث آمار توصيفي قرار مي گيرند. برخلاف گذشته، امروزه آمار توصيفي فقط قسمت كوچكي از حوزة فعاليت هايي است كه تحت پوشش موضوع آمار قرار مي گيرند.

در زمان حاضر، قسمت عمدة موضوع آمار عبارت است از كسب اطلاعات به انجام محاسباتي روي داده ها، و ارزيابي معلومات تازه اي كه از اين اطلاعات به دست مي آيد. اين قسمت از قلمرو آمار را آمار استنباطي ، و روشهاي مربوط به آن را استنباط آماري مي نامند.

استفاده از اين روشها پايه اي براي استدلال به دست مي دهد تا بتوانيم واقعيات مشاهده شده را به طور منطقي تعبير نماييم، تعيين كنيم كه اين واقعيات تا چه حدي مدل مفروضي را تأييد، يا آن را نقض مي كنند، و پيشنهادهايي براي اصلاح نظرية موجود، و يا شايد طرح ريزي تحقيقات ديگري، ارائه دهيم.
قسمتهاي مختلف آمار كه در فوق ذكر شدند، مباحث كاملاً مجزايي نيستند كه هر يك از آنها براي استفاده در يكي از مراحل تحقيق در نظر گرفته شده باشند. بلكه مجموعة به هم پيوسته اي از فعاليتهايي را تشكيل مي دهند، به طوري كه روشهايي كه در يك قسمت به كار مي روند، ارتباط زيادي با روشهاي مورد استفاده در قسمتهاي ديگر دارند.
براي تصميم گيري راجع به چگونگي فرايند و ميزان جمع آوري داده ها، بايد دركي از روشهاي استنباطي كه در نظر داريم به كار بريم، و نيز توانايي استنباط مطلوب، داشته باشيم. از طرف ديگر، روشهاي تجزيه و تحليل داده ها و استخراج نتايج، به شدت به فرآيند مولد داده ها بستگي دارند.

منبع:سایت آمار برای همه