دانش سرا

روش‌ها و انواع پرداخت الکترونیک

به هر نوع پرداخت غیرنقدی که در آن از کاغذ استفاده نمی‌شود، پرداخت الکترونیک گفته می‌شود. از روش‌های این‌گونه پرداخت می‌توان به کارت‌های اعتباری و دبیت کارت‌ها اشاره کرد.

برای هر نوع پرداخت الکترونیک، 3 نوع مدل تراکنش وجود دارد:

1. پرداخت یکباره مشتری به فروشنده معمولا زمانی اتفاق می‌افتد که از یک سایت تجارت الکترونیک، مانند آمازون، خرید می‌کنید. شما روی علامت سبد خرید کلیک می‌کنید، اطلاعات کارت اعتباری خود را وارد و سپس روی گزینه پرداخت کلیک می‌کنید. سایت مورد نظر اطلاعات کارت اعتباری شما را پردازش می‌کند و به یک پست الکترونیک می‌فرستد که همان رسید یا فاکتور خرید شماست. در بعضی سایت‌ها شما می‌توانید از چک الکترونیک به جای کارت اعتباری برای پرداخت استفاده کنید. برای پرداخت با این روش باید شماره حساب و شماره راهیابی بانک خود را وارد کنید. بعد از این مرحله، سایت فروشنده اجازه می‌دهد از طریق بانک مشتری پرداخت صورت گیرد. برای پرداخت، بانک ممکن است از انتقال ذخیره الکترونیک (EFT) استفاده کند یا این که یک چک چاپ کرده و به آدرس فروشنده پست کند.

2. وقتی یک مبلغ را به صورت منظم از یک حساب پرداخت می‌کنید، شما از مدل دوره‌ای مشتری به فروشنده استفاده می‌کنید. این نوع مدل پرداخت معمولا از سوی شرکت‌های بیمه خودرو، شرکت مخابرات و پرداخت وام به شما پیشنهاد می‌شود. بعضی از قراردادهای بلندمدت مانند عضویت در باشگاه‌ها نیازمند این‌گونه پرداخت‌های خودکار هستند.

3. برای استفاده از پرداخت خودکار بانک به فروشنده، بانک شما باید از سرویس پرداخت آنلاین صورت حساب پشتیبانی کند. اگر از این سرویس پشتیبانی می‌کند، کافی است به سایت بانک مراجعه کنید و بعد از وارد شدن به حسابتان، اطلاعات فروشنده را وارد کنید و از این طریق به بانک اجازه دهید که از حساب شما مبلغ قابل پرداخت را به صورت الکترونیک به حساب فروشنده منتقل کند. معمولا شما می‌توانید در این حالت تعیین کنید که این کار را برای هر صورتحساب انجام دهد یا در یک روز مشخص از ماه همه صورت حساب‌ها را پرداخت کند.

فواید پرداخت الکترونیک

پرداخت الکترونیک برای مشتری بسیار آسان و مناسب است. در بیشتر موارد، کافی است اطلاعات کارت اعتباری و نشانی خود را یک بار وارد کنید و بعد از آن، این اطلاعات در بانک اطلاعاتی سایت فروشنده ذخیره می‌شود و اگر شما دوباره برای خرید وارد این سایت شوید، کافی است اسم کاربری و رمز عبور را وارد کنید تا سایت، هویت شما را تشخیص دهد . برای خرید فقط باید با موس یک کلیک کرده تا فهرست خرید را تایید کنید.

پرداخت الکترونیک هزینه کسب و کارها را کاهش می‌دهد. هر چه پرداخت الکترونیک بیشتر باشد، وقت و هزینه کمتری صرف حسابرسی‌ها می‌شود. ارائه سرویس پرداخت الکترونیک به حفظ مشتری نیز کمک فراوانی می‌کند. اگر اطلاعات یک مشتری در یک سایت تجارت الکترونیک ذخیره شده باشد، احتمال رجوع دوباره این مشتری به سایت بسیار بیشتر است.

با همه این فواید، همان طور که انتظار داریم، استفاده از آن بشدت در حال رشد است. تنها سال 2010 در آمریکا بیش از 19 میلیارد دلار پرداخت الکترونیک صورت گرفت که نسبت به سال 2009، سه درصد افزایش یافت. این افزایش در حالی است که پرداخت نقدی از طریق چک و پول کاغذی رو به کاهش است و این آمار و ارقام نشان می‌دهد که پرداخت الکترونیک در حال جایگزینی روش‌های سنتی است.

بانک‌ها نیز برای این که به مشتریانشان بهتر سرویس دهند، استفاده از پرداخت الکترونیک را جزو اولویت‌های خود قرار داده‌اند. بسیاری از بانک‌های بزرگ امروزه سرویس‌های پرداخت آنلاین را جزو جدایی‌ناپذیر از سرویس‌های خود می‌دانند و این خدمات را به صورت شبانه‌روزی در تمام روزهای هفته به مشتریانشان ارائه می‌کنند. بیشتر این سرویس‌ها مجانی هستند و به اعضای بانک براحتی واگذار می‌شوند. از سوی دیگر مشتریان می‌توانند این پرداخت‌ها را از طریق سایت‌های پرداخت آنلاین مانند Paypal، Paytrust و Yahoo! Bill Pay انجام دهند. این سایت‌ها مبلغی را ماهانه دریافت و به ازای آن صورت حساب‌های شما را براحتی پرداخت می‌کنند و محیطی امن را برای شما به وجود می‌آورند.

اصلی‌ترین نقطه ضعف پرداخت الکترونیک، مسائل امنیتی و احتمال دزدی هویت است. خوشبختانه برای جلوگیری از این مشکلات نیز راه‌حل‌های خوبی وجود دارد تا اطلاعات خصوصی خود را حفظ کنید.

شما می‌توانید با استفاده از نرم‌افزارهای آنتی‌ویروس و فایروال در رایانه شخصی، مقابل دزدی هویت از خود دفاع کنید. شما همچنین باید توجه داشته باشید سروری که اطلاعات کارت الکترونیک شما را دریافت می‌کند، امن است. مرورگر اینترنت شما، با نمایش تصویر یک قفل یا کلید شما را از امن بودن سایت مطلع می‌كند. بعلاوه سایت‌های معتبر و امن معمولا از پروتکل HTTPS به جای HTTP استفاده می‌کنند که قبل از نشانی سایت قابل مشاهده است. فروشنده‌ها معمولا امنیت را به وسیله کدگذاری روی اطلاعات به وجود می‌آورند و این اطلاعات به وسیله دارنده کلید قابل خواندن است.

اما اگر این مشکلات نیز وجود نداشت، بعضی افراد با پرداخت الکترونیک راحت نیستند. بعضی‌ها انجام مراحل آن را وقتگیر می‌بینند یا نمی‌خواهند اسم‌های کاربری و رمز عبور را به خاطر بسپارند. بعضی نیز روش‌های سنتی را ترجیح می‌دهند و از تغییر آن راضی نیستند. اما پرداخت الکترونیک با وجود همه اینها به رشد خود ادامه می‌دهد.

یکی از مهم‌ترین نهاد‌ها برای مشاهده آمار و اطلاعات راجع به پرداخت‌های الکترونیک، سایت nacha.org است. این سایت به افزایش استفاده از پرداخت الکترونیک کمک می‌کند. بسیاری از بانک‌ها و مؤسسه‌های مالی معتبر عضو این سایت هستند و از سرویس‌های الکترونیک آن استفاده می‌کنند. همچنین این سایت از تمام تراکنش‌های بانک‌ها و مؤسسات مالی آمار تهیه می‌کند و آنها را به صورت کاملا مجانی در اختیار عموم قرار می‌دهد.

طی محاسبات انجام شده بر اساس آمار، اگر سال 2007 همه خانواده‌های آمریکایی صورتحساب‌ها و تراکنش‌های مالی را به صورت الکترونیک انجام می‌دادند، می‌توانستند از قطع شدن 5/16 میلیون درخت جلوگیری کنند که می‌توانستند با استفاده از آنها برای 216 هزار و 54 خانواده خانه بسازند یا می‌توانستند 9/3 تن از آلودگی‌های دی اکسید کربن هوا بکاهند و 355 هزار و 15 ماشین را از جاده‌ها خارج کنند. جالب است بدانید کاغذ تنها عنصری نیست که بر اثر تراکنش‌های مالی سنتی از بین می‌رود. این روند روی محیط زیست تأثیرات مخربی دارد که با استفاده از پرداخت الکترونیک می‌توان از بسیاری از آنها جلوگیری کرد.

منبع:محمدعلی زارعی‌فر/ضمیمه کلیک روزنامه جام جم