بدون مجموعه

نقش گِل‏بازی در پرورش تخیّل(قسمت سوم)

گِل بازی ، گاهی وسیله انتقام

فواید گل بازی

 

1ـ تقویت و هماهنگی چشم و دست

كودك برای شكل دادن به گل از عضلات دست استفاده می‏كند و به دنبال آن چشم را به همكاری با دست وا می‏دارد و از قوه ی تخیل و تصور خویش برای خلق و ابداع آن كمك گرفته و چیزی را می‏آفریند.

 

از آنجا كه هماهنگی چشم و دست برای رشد كودك ضروری است، لازم است برای كودكان فعالیت‏هایی كه منجر به هماهنگی حركتی چشم و دست می‏شود مانند نقاشی (استفاده از رنگ، قلم‏مو، آبرنگ و …)، گل‏بازی، ساختن مجسمه‏ها و كارهای گلی، خمیربازی و نقاشی با انگشت را در نظر گرفت.

دیجی کالا دیجی کالا

 

2 ـ ابزاری برای تشخیص و درمان

كودكان با گل‏بازی می‏توانند ایده‏های گوناگون خود را زودتر پیاده كنند، لذت و آرامشی كه در زمان بازی با گل به دست می‏آورند از نقطه نظر درمانی بسیار بااهمیت است.

تجربیات بازی درمانگران نشان داده است كه كودكان عصبی و زودرنج را می‏توان از طریق گل‏بازی، شن‏بازی و آب‏بازی درمان كرد.

 

بازی كردن با آب، خاك، شن و گل اثر معجزه‏آسایی در حل مشكلات و بروز خلاقیت كودكان دارد. آنان از طریق بازی و ساختن یك غول، گرگ، سگ، مار و … آن را مورد حمله قرار دادن و خراب كردن می‏توانند از ترس‏ها، وهمیات، احساسات و پندارهای واهی رهایی یابند.

بچه‏های خشن ، گل و یا خاك رس را سوراخ سوراخ می‏كنند و یا اینكه آن را روی هم می‏كوبند، مثلاً كودكی كه دارای مشكل است با گل تابوتی می‏سازد كه درونش مردی از گل ساخته شده، خوابیده است. او می‏گوید: «الان درِ تابوت را می‏بندم، محكمش می‏كنم، حالا دیگه اون نمی‏تونه نفس بكشه.» با دست‏های خودش محكم روی تابوت فشار می‏آورد و به این وسیله انتقام خودش را از پدری كه مورد تنفرش است می‏گیرد.

گِل‏بازی برای كودك این فرصت را ایجاد می‏كند تا احساسات ناخوشایند و سركوب شده خویش را ابراز نموده و به لحاظ روانی تخلیه و سبك شود.

 

3ـ فایده‏های دیگر

كودكان از طریق گل‏بازی موضوعاتی از قبیل شكل انسان، حیوان، خانه، كلوچه، پیچ، آچار و بسیاری چیزهای دیگر درست می‏كنند و سعی دارند اشكالی بسازند كه به نحوی به آنها تعلق دارد، همان طوری كه در نقاشی كردن این كار را انجام می‏دهند.

 

اغلب در نقاشی‏ها كودكان چیزهایی را كه برایشان مهم‏ترند بزرگ‏تر ترسیم می‏كنند تا چیزهایی كه برایشان از اهمیت كمتری برخوردار است. در گِل‏بازی و ساخت مجسمه‏های گلی هم كودكان اشكالی را كه برایشان مهم‏تر است، با جزئیات بیشتری به كار می‏برند. در این نوع شكل‏ها ، كودك ممكن است از طریق دقت بیشتر روی ساخته ی خویش مثل گذاشتن دگمه به جای چشم‏ها، حصیر برای لباس و یا نخ به جای موها اهمیت بیشتری به ساخته خویش بدهد.

 

از آنجایی كه گِل‏بازی، از نظر والدین كار كثیفی محسوب می‏شود لازم است پیش‏بینی‏های لازم در این باره صورت گیرد:

ـ میزی كه برای گِل‏بازی در نظر گرفته می‏شود باید دارای رویه مخصوص (فورمیكا) باشد كه تمیز كردن آن راحت‏تر است و یا اینكه از پلاستیك برای پهن كردن روی میزهای معمولی استفاده كرد.

 

ـ از وسایلی مانند وردنه، قاشق، چاقوهای پلاستیكی و یا فلزی كه لبه‏های تیزی ندارند استفاده شود.

 

ـ به هر كودكی یك تكه گِل به اندازه سیب بزرگ داده شود و كودك هر طور كه دلش می‏خواهد از آن استفاده كند، به او آزادی كامل دهیم تا با خمیر آشنا شود و حس كنجكاوی‏اش را ارضا كند، هرگز در مرحله آشنایی از او نخواهید كه چیزی بسازد.

 

در مرحله بعدی روبه‏روی كودكان بنشینید و این سؤالات را از كودكان بكنید «اگر من این خمیر را فشار بدهم چه می‏شود؟ اگر آن را بكشم چطور می‏شود؟» كودكان را به این كار بیشتر تشویق كنید.

 

ـ هرگز به كودكان نگویید چه آدمك قشنگی درست كرده‏ای و یا چه مار قشنگی است. سعی نمایید هنگام تشویق از دراز بودن، نرم و گرد بودن آنچه كودك درست كرده تعریف كنید.

 

ـ والدین و یا مربیان می‏توانند كنار كودكان بنشینند و همراه آنها بازی كنند. شركت در بازی موجب تشویق كودكان می‏شود ولی والدین و یا مربیان نباید چیزهایی را بسازند كه بچه‏ها از روی آن كپی كنند، این كار باعث هدر رفتن استعداد، خلاقیت و قوه ابتكار كودكان می‏شود.

 

ـ بعد از اینكه كار بچه‏ها تمام شد، بهتر است گل‏ها را به صورت گلوله‏های كوچكی به اندازه یك سیب در آورده و در وسط آن یك سوراخ كوچك ایجاد كرده و در آن آب بریزیم تا گِل نرم باقی بماند و بچه‏ها برای كار با آنها در فرصت و جلسه بعدی مشكلی نداشته باشند و یا اینكه آنها را داخل سطلی درپوش‏دار گذاشته و روی آن یك پارچه مرطوب و یا اسفنج (ابر ظرفشویی) بگذاریم و سرپوش ظرف را محكم كنیم.

اگر گل رس خیلی خیس باشد كپك می‏زند و اگر خشك باشد كار كردن با آن مشكل است. اگر گل خشك و سفت شد آن را داخل یك كیسه می‏گذاریم و با ضربات چكش آن را خرد می‏كنیم. بعد از خیساندن داخل آب دوباره برای بازی آماده می‏شود.

 

ـ برای كودكان توضیح دهید كه گِل را نباید به جز محدوده‏ای كه بازی می‏كنند (اتاق مخصوص یا گوشه‏ای از حیاط) به سایر جاها ببرند.

 

ـ برایشان توضیح دهید كه در هنگام بازی در كار یكدیگر دخالت نكنند.

 

طرز تهیه گِل رس

برای تهیه گل رس، خاك رس را در ظرفی ریخته روی آن آب بریزید، به طریقی كه سطح آب در ظرف، از سطح خاك رس بالاتر باشد، سپس مدت 24 ساعت بگذارید خیس بخورد بعد با ورز دادن و مالش می‏توان آن را به صورت خمیر در آورد.

خاك رس را می‏توان از محله‏هایی كه مغازه كوزه‏گری هست و یا مغازه‏هایی كه اسباب و لوازم هنری دارند تهیه كرد.

 

منبع:

1- Mayesky mary` creative activities for young children` P.p159`182`183`184`185`186.

نویسندگان : محمدرضا مطهری ـ نیره پارسا

نوشته های مشابه

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن